Tìm hiểu mối liên hệ rõ rệt giữa tóc và sức khỏe cơ thể

Tóc không chỉ là một yếu tố thẩm mỹ góp phần tạo nên diện mạo hoàn hảo bên ngoài, mà còn phần nào phản ánh tình trạng sức khỏe của cơ thể. Những thay đổi như rụng tóc nhiều hơn bình thường, tóc khô xơ, yếu hoặc dễ gãy lại dễ bị xem nhẹ, vì nhiều người cho rằng đó chỉ là vấn đề do thời tiết, dầu gội hay cách chăm sóc tóc chưa phù hợp. Nhưng trên thực tế đó có thể là dấu hiệu sớm cảnh báo một vấn đề sức khỏe. Bởi, mái tóc có thể chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố bên trong như dinh dưỡng, nội tiết, căng thẳng, chất lượng giấc ngủ hoặc tình trạng sức khỏe. Vậy, mối liên hệ giữa tóc và sức khỏe là gì, chúng tác động qua lại với nhau ra sao và đâu là dấu hiệu bất thường cần lưu ý mời bạn cùng theo dõi nội dung dưới đây của Codeage Việt Nam.

Vì sao tóc có thể phản ánh sức khỏe?

Tóc không tồn tại độc lập mà phụ thuộc rất nhiều vào tình trạng bên trong cơ thể, đặc biệt là hoạt động của nang tóc. Nang tóc là nơi tạo ra sợi tóc mới, nhưng để duy trì được hoạt động bình thường thì nang tóc cần được cung cấp đủ dưỡng chất, hormone phù hợp và lượng máu cần thiết. Vì vậy, khi cơ thể mất cân bằng, tóc thường là một trong những nơi xuất hiện sớm các dấu hiệu thay đổi. Cụ thể:

• Dinh dưỡng: Tóc cần các nguyên liệu như protein, sắt, kẽm và vitamin để hình thành và phát triển sợi tóc chắc khỏe. Nếu cơ thể thiếu dinh dưỡng, quá trình tạo sợi tóc có thể bị ảnh hưởng khiến tóc yếu hơn, dễ gãy hoặc dễ rụng hơn.
• Hormone: Hoạt động của nang tóc chịu tác động rõ rệt từ hormone. Đặc biệt hormone DHT (dihydrotestosterone), đây là hormone có liên quan chặt chẽ đến rụng tóc kiểu nội tiết ở những người có cơ địa nhạy cảm, vì hormone này có thể làm nang tóc nhỏ dần theo thời gian.
• Tuần hoàn máu: Nang tóc cần được cung cấp oxy và dưỡng chất thông qua hệ tuần hoàn để duy trì hoạt động. Khi nguồn nuôi dưỡng này không ổn định, chu kỳ phát triển của tóc cũng có thể bị ảnh hưởng từ đó làm tóc mọc chậm hơn hoặc dễ suy yếu hơn. Đây là lý do sức khỏe tổng thể và tình trạng cơ thể có thể phản ánh khá rõ lên mái tóc.

Các dấu hiệu của tóc và những gì chúng nói về sức khỏe

Một số dấu hiệu của tóc của thể phản ánh sự bất thường trong sức khỏe mà bạn cần lưu ý như: tóc rụng nhiều bất thường, tóc mỏng dần, tóc khô xơ dễ gãy dù đã thử nhiều phương pháp chăm sóc,… Mỗi dấu hiệu lại liên quan đến một vấn đề sức khỏe khác nhau, cụ thể:

Rụng tóc nhiều bất thường

Rụng tóc mỗi ngày là hiện tượng tự nhiên, nhưng khi lượng tóc rụng tăng lên rõ rệt trong một thời gian ngắn, tóc rụng thành nắm hoặc cảm giác tóc mỏng đi nhanh hơn bình thường thì đó có thể không còn là rụng tóc sinh lý nữa. Trong nhiều trường hợp, tóc rụng nhiều bất thường không chỉ liên quan đến da đầu hay dầu gội, mà còn phản ánh những thay đổi từ bên trong cơ thể. Theo American Academy of Dermatology rụng tóc bất thường có thể bắt nguồn từ các yếu tố bên trong như thiếu vitamin, stress hoặc thay đổi nội tiết. Cụ thể:

• Stress kéo dài: Khi cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài, nhiều nang tóc có thể bị đẩy vào giai đoạn nghỉ và rụng sớm hơn, khiến lượng tóc rụng tăng lên rõ rệt trong một khoảng thời gian ngắn. Đây là lý do nhiều người thấy tóc rụng nhiều hơn sau thời gian chịu áp lực, mất ngủ hoặc mệt mỏi kéo dài.
• Thiếu hụt dinh dưỡng: Tóc cần được cung cấp đủ dưỡng chất để duy trì chu kỳ phát triển bình thường. Khi cơ thể thiếu sắt, protein hoặc kẽm, nang tóc có thể hoạt động kém hơn, sợi tóc mọc ra yếu hơn và tóc cũng dễ rụng hơn. Đây là một trong những nguyên nhân khá phổ biến nhưng thường dễ bị bỏ qua khi tóc rụng nhiều.
• Yếu tố nội tiết: Nội tiết cũng có ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe của nang tóc. Ở một số người tình trạng thay đổi, rối loạn hormone có thể làm nang tóc co nhỏ dần khiến tóc mọc ra ngày càng mảnh, ngắn và yếu hơn. Nếu kéo dài, tóc sẽ rụng nhiều hơn và mật độ tóc cũng giảm đi rõ rệt, sợi tóc cũng yếu và dễ gãy hơn bình thường.

Tóc mỏng dần theo thời gian

Khác với rụng tóc nhiều trong thời gian ngắn, tình trạng tóc mỏng dần theo thời gian thường diễn ra khá âm thầm nên rất dễ bị bỏ qua ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ nhận ra khi mái tóc không còn dày như trước, đường ngôi rộng hơn hoặc tóc mọc ra ngày càng mảnh và yếu hơn. Đây không chỉ là vấn đề nằm ở sợi tóc bên ngoài mà có thể liên quan đến sự thay đổi ở nang tóc bên trong da đầu. Có 2 nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là:

• Suy yếu nang tóc: Khi nang tóc hoạt động kém hiệu quả hơn, sợi tóc mới mọc ra thường mảnh hơn, ngắn hơn và không còn khỏe như trước. Quá trình này diễn ra dần dần, khiến mật độ tóc giảm từ từ thay vì rụng hàng loạt ngay lập tức. Đây là lý do tóc có thể mỏng đi theo thời gian mà nhiều người không nhận ra ngay.
• Ảnh hưởng của Dihydrotestosterone (DHT): Ở những người có cơ địa nhạy cảm, DHT có thể làm nang tóc co nhỏ dần theo thời gian. Khi nang tóc bị thu nhỏ, tóc mọc ra sẽ mảnh hơn, ngắn hơn và chu kỳ tăng trưởng cũng có thể bị rút ngắn. Nhiều nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng tình trạng nang tóc co nhỏ là nguyên nhân chính dẫn tới rụng tóc bệnh lý.

Tóc khô, xơ, dễ gãy

Tóc khô, xơ và dễ gãy thường khiến nhiều người nghĩ ngay đến việc dùng dầu gội chưa phù hợp, sấy tóc, tạo kiểu quá nhiều hoặc chăm sóc tóc sai cách. Tuy nhiên, đây cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang thiếu hụt dưỡng chất hoặc tối loạn nội tiết tố, nhất là khi tóc trở nên khô yếu kéo dài hoặc đi kèm với những thay đổi khác về sức khỏe.

• Thiếu dinh dưỡng: Tóc cần đủ protein, vitamin và khoáng chất để duy trì cấu trúc chắc khỏe. Nhiều nghiên cứu khoa học cũng ghi nhận rằng thiếu protein, thiếu một số vi chất hoặc suy dinh dưỡng có thể khiến tóc trở nên khô hơn, giòn hơn và dễ gãy hơn. Việc thiếu hụt biotin hoặc thiếu kẽm trong dinh dưỡng hàng ngày cũng có thế là nguyên nhân chính khiến tóc yếu, dễ tổn thương hơn.
• Rối loạn nội tiết như rối loạn tuyến giáp: Các bệnh lý tuyến giáp, đặc biệt là suy giáp, có thể ảnh hưởng rõ đến chất lượng tóc. Khi hormone tuyến giáp mất cân bằng, quá trình nuôi dưỡng và chu kỳ của tóc cũng có thể bị ảnh hưởng điều này khiến tóc khô, xơ và kém sức sống hơn. Tình trạng này kéo dài có thể khiến tóc rụng nhiều, trông mỏng hơn.

Tóc nhanh bết, da đầu nhiều dầu

Tóc nhanh bết và da đầu nhiều dầu không chỉ là vấn đề khiến mái tóc mất độ bồng và khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày, mà còn có thể là dấu hiệu cho thấy da đầu đang mất cân bằng. Khi lượng bã nhờn tiết ra nhiều hơn mức cần thiết, dầu thừa sẽ tích tụ nhanh trên da đầu và thân tóc, khiến tóc dễ bết, nặng đầu và kém thông thoáng hơn. Các nghiên cứu khoa học cho thấy tuyến bã nhờn chịu ảnh hưởng bởi hormone nên hoạt động tiết dầu có thể thay đổi rõ theo tình trạng nội tiết và cơ địa của từng người.

• Mất cân bằng tuyến bã nhờn: Khi tuyến bã nhờn hoạt động quá mức, da đầu sẽ tiết ra nhiều dầu hơn bình thường. Điều này không chỉ làm tóc nhanh bết mà còn khiến da đầu dễ bí, dễ tích tụ bụi bẩn và cặn sản phẩm hơn. Nếu kéo dài, môi trường da đầu cũng có thể trở nên kém ổn định hơn.
• Ảnh hưởng hormone: Hormone, đặc biệt là androgen, có thể kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn. Sự thay đổi hormone có thể làm tăng sản xuất sebum, vì vậy khi nội tiết thay đổi hoặc cơ thể nhạy cảm hơn với androgen, da đầu cũng có thể trở nên dầu hơn rõ rệt.

Gàu và ngứa da đầu kéo dài

Gàu và ngứa da đầu không phải lúc nào cũng xuất phát từ việc gội đầu chưa sạch hay vệ sinh da đầu chưa đúng cách. Trong nhiều trường hợp, đây có thể là dấu hiệu cho thấy môi trường da đầu đang mất cân bằng, đặc biệt khi tình trạng kéo dài, tái đi tái lại hoặc đi kèm cảm giác khó chịu rõ rệt. Gàu có thể liên quan đến da đầu nhiều dầu, da khô, nhạy cảm với sản phẩm chăm sóc tóc và đặc biệt là một loại nấm men tên Malassezia sống trên da đầu.

• Liên quan đến vi sinh vật: Một số trường hợp gàu và ngứa da đầu có liên quan đến sự phát triển quá mức của nấm men Malassezia trên da đầu. Khi môi trường da đầu thay đổi, đặc biệt ở người da đầu dầu, loại nấm này có thể góp phần làm da đầu bong vảy, ngứa và dễ kích ứng hơn.
• Môi trường da đầu không ổn định: Khi da đầu tiết nhiều dầu, bị kích ứng hoặc nhạy cảm với sản phẩm chăm sóc tóc, hàng rào bảo vệ da đầu có thể bị ảnh hưởng. Lúc này, da đầu dễ bong vảy hơn, ngứa nhiều hơn và tình trạng gàu cũng có thể trở nên dai dẳng hơn.

Tóc mọc chậm, yếu

Tóc mọc chậm và yếu thường không chỉ là vấn đề nằm ở phần sợi tóc bên ngoài, mà chủ yếu liên quan đến nang tóc bên trong. Nang tóc là nơi tạo ra sợi tóc mới, nên nếu nguồn nguyên liệu và điều kiện nuôi dưỡng không ổn định, tóc mọc ra sẽ dễ mảnh hơn, yếu hơn và phát triển chậm hơn. Các tài liệu y khoa cũng cho thấy nang tóc cần được cung cấp đủ oxy, dưỡng chất và nguồn máu nuôi để duy trì hoạt động bình thường.

• Thiếu dinh dưỡng: Tóc cần protein, sắt, kẽm và nhiều vi chất khác để hình thành và phát triển sợi tóc dài ra. Khi cơ thể thiếu các dưỡng chất này, nang tóc có thể hoạt động kém hơn, từ đó khiến tóc mọc chậm, yếu và dễ gãy hơn. Thiếu vitamin hoặc khoáng chất là một trong những nguyên nhân dẫn đến rụng tóc và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe mái tóc.
• Tuần hoàn máu kém: Nang tóc phụ thuộc vào hệ tuần hoàn để nhận oxy và dưỡng chất. Theo Stat Pearls, nguồn máu nuôi là thành phần thiết yếu đối với sự phát triển, trưởng thành và duy trì hoạt động của nang tóc. Khi tuần hoàn không thuận lợi, tóc có thể phát triển kém hơn, mọc chậm hơn và thiếu sức sống hơn.

Tóc dễ gãy, mất độ đàn hồi

Tóc dễ gãy và mất độ đàn hồi là một dấu hiệu cho thấy sợi tóc đang yếu đi từ bên trong, chứ không chỉ đơn thuần do tạo kiểu hay dùng dầu gội chưa phù hợp. Khi tóc khỏe, sợi tóc thường có độ dẻo nhất định, ít gãy hơn khi chải hoặc buộc tóc. Nhưng khi cấu trúc tóc bị suy yếu, tóc sẽ trở nên khô hơn, giòn hơn và dễ đứt gãy hơn trong sinh hoạt hằng ngày.

• Thiếu protein: Protein là thành phần nền tảng tạo nên cấu trúc của sợi tóc, đặc biệt là keratin. Khi cơ thể thiếu protein, tóc có thể trở nên yếu hơn, mảnh hơn và dễ gãy hơn. Thiếu hụt dinh dưỡng, đặc biệt là thiếu protein có thể làm chất lượng tóc suy giảm rõ rệt.
• Tổn thương cấu trúc tóc: Khi cấu trúc thân tóc bị tổn thương, sợi tóc sẽ mất đi độ chắc khỏe và khả năng đàn hồi tự nhiên. Điều này có thể khiến tóc trở nên khô, xỉn, dễ chẻ ngọn và gãy rụng hơn. Một số tình trạng tóc giòn, dễ gãy cũng được mô tả là liên quan đến bất thường ở thân tóc hoặc sự suy yếu trong cấu trúc sợi tóc.

Tóc bạc sớm

Tóc bạc sớm không phải lúc nào cũng chỉ là dấu hiệu của lão hóa. Trong nhiều trường hợp, tóc bạc có thể liên quan đến những yếu tố bên trong cơ thể, đặc biệt khi tình trạng này xảy ra từ khá sớm hoặc tiến triển nhanh hơn bình thường. Bạc tóc sớm là hiện tượng có tính đa yếu tố, trong đó di truyền, stress oxy hóa và thiếu vi chất là những nhóm nguyên nhân chính thường được nhắc đến.

• Di truyền: Đây là một trong những yếu tố quan trọng nhất. Nếu trong gia đình có người tóc bạc sớm, nguy cơ gặp tình trạng tương tự thường cũng cao hơn. Nhiều tài liệu ghi nhận bạc tóc sớm khá thường gặp mà không có bệnh lý nền rõ ràng mà chủ yếu liên quan đến yếu tố di truyền.
• Stress: Căng thẳng kéo dài có thể không phải nguyên nhân duy nhất, nhưng được cho là có liên quan đến stress oxy hóa và ảnh hưởng đến môi trường hoạt động của tế bào tạo sắc tố tóc. Vì vậy, ở một số người stress kéo dài có thể góp phần khiến tóc bạc xuất hiện sớm hơn.
• Thiếu vi chất: Một số nghiên cứu cho thấy tóc bạc sớm có thể liên quan đến thiếu vitamin B12, giảm ferritin/sắt dự trữ, và có thể liên quan đến thiếu hụt đồng. Việc thiếu hụt vi chất cần thiết khiến quá trình tạo sắc tố khiến tóc bạc sớm hơn mà không liên quan đến vấn đề lão hóa.

Khi nào nên chú ý đến các dấu hiệu của tóc?

Không phải thay đổi nào của tóc cũng là dấu hiệu đáng lo, vì tóc vẫn có thể rụng và thay đổi nhẹ theo chu kỳ tự nhiên. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, những biểu hiện ở tóc có thể là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang mất cân bằng hoặc có vấn đề sức khỏe cần được chú ý hơn. Khi các dấu hiệu của tóc xuất hiện các trường hợp sau:

• Rụng tóc kéo dài: Nếu tóc rụng nhiều hơn bình thường trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng, tóc thưa đi rõ, đường ngôi rộng hơn hoặc xuất hiện mảng tóc thưa, đây không còn đơn thuần là rụng tóc sinh lý nữa. Rụng tóc quá mức có thể liên quan đến stress, thiếu chất, nội tiết hoặc bệnh lý da đầu.
• Tóc thay đổi đột ngột: Khi tóc bỗng rụng nhiều trong thời gian ngắn, mỏng đi nhanh, xuất hiện hói từng mảng hoặc da đầu thay đổi rõ rệt, đó là dấu hiệu nên chú ý. Rụng tóc liên tục trong thời gian dài có thể khiến tóc thưa dần, đường chân tóc lùi hoặc mảng hói tròn xuất hiện đột ngột.
• Đi kèm dấu hiệu sức khỏe khác: Nếu thay đổi của tóc xảy ra cùng lúc với các biểu hiện như mệt mỏi, sụt hoặc tăng cân bất thường, da khô, rối loạn kinh nguyệt hoặc các dấu hiệu toàn thân khác, nguyên nhân có thể không chỉ nằm ở tóc. Ví dụ, NHS liệt kê rụng tóc hoặc tóc khô là một triệu chứng có thể gặp trong suy giáp.

Tóc không chỉ là một yếu tố thẩm mỹ bên ngoài, mà còn có thể phản ánh khá rõ nhiều yếu tố bên trong cơ thể như dinh dưỡng, nội tiết, tuần hoàn và tình trạng sức khỏe tổng thể. Vì vậy, những thay đổi như rụng tóc nhiều, tóc mỏng dần, khô xơ, dễ gãy hay bạc sớm không nên chỉ được xem là vấn đề bề mặt rồi bỏ qua. Hiểu mái tóc cũng là một cách để hiểu cơ thể mình đang ở trạng thái như thế nào.