Liệu câu hỏi bổ sung creatine có hại cho thận không?

Creatine là một trong những thực phẩm bổ sung phổ biến nhất đối với người tập luyện thể thao, đặc biệt là người tập gym, tập sức mạnh hoặc vận động cường độ cao. Hoạt chất này được biết đến với vai trò hỗ trợ tái tạo năng lượng nhanh cho cơ bắp, từ đó góp phần cải thiện hiệu suất tập luyện, sức mạnh và khối cơ khi kết hợp với chế độ tập luyện phù hợp. Tuy nhiên, creatine cũng là sản phẩm thường xuyên gây tranh cãi về tính an toàn. Trong đó, nhiều người dùng cảm thấy lo ngại rằng việc sử dụng creatine lâu dài có thể ảnh hưởng đến chức năng thận hoặc làm tăng nguy cơ suy thận. Vậy, uống creatine có hại thận không, đâu là cách bổ sung creatine an toàn,… tất cả sẽ được Codeage Việt Nam giải đáp trong bài viết này.

Vì sao nhiều người cho rằng Creatine gây hại thận?

Lo ngại creatine có thể gây hại cho thận đã phổ biến trong nhiều năm, nó thường được lan truyền trên các diễn đàn, mạng xã hội cũng như trong cộng đồng tập luyện. Tuy nhiên, phần lớn nỗi lo này xuất phát từ cách hiểu chưa đầy đủ về cách cơ thể xử lý creatine và cách đánh giá chức năng thận.

Nỗi lo lắng này thường xuất phát từ mối liên hệ giữa creatine và creatinine. Khi creatine được sử dụng trong cơ thể, một phần sẽ chuyển hóa thành creatinine. Đây là chất thường được đo trong xét nghiệm máu để hỗ trợ đánh giá chức năng thận. Vì vậy, nhiều người thấy chỉ số creatinine tăng sau khi dùng creatine liền cho rằng thận đang bị tổn thương. Thực tế, creatinine tăng không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với suy thận, vì chỉ số này có thể bị ảnh hưởng bởi khối lượng cơ, mức độ vận động, chế độ ăn giàu thịt hoặc việc bổ sung creatine. Một nghiên cứu tổng quan về các hiểu lầm thường gặp cũng ghi nhận creatine dùng đúng liều không gây tổn thương thận hoặc rối loạn chức năng thận ở người khỏe mạnh.

Một nguyên nhân khác là quan niệm rằng bổ sung creatine khiến thận phải “làm việc nhiều hơn”. Nhiều người cho rằng khi nạp thêm creatine, thận phải lọc và đào thải nhiều hơn, từ đó dễ bị quá tải nếu sử dụng lâu dài. Đây là suy luận khá phổ biến, nhưng chưa phản ánh đầy đủ cơ chế hoạt động của cơ thể và chưa có nghiên cứu khoa học chứng minh rõ ràng.

Các tài liệu tổng quan của Hiệp hội Dinh dưỡng Thể thao Quốc tế cho biết hiện không có bằng chứng thuyết phục rằng creatine gây ảnh hưởng xấu đến chức năng thận ở người khỏe mạnh khi sử dụng hợp lý. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa mọi đối tượng đều có thể tự ý dùng mà không gây ảnh hưởng tiêu cực. Chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị rằng người có bệnh thận, suy giảm chức năng thận hoặc đang theo dõi các chỉ số thận vẫn nên trao đổi với bác sĩ trước khi bổ sung creatine.

Creatine có hại thận không?

Theo các nghiên cứu hiện nay, chưa có bằng chứng cho thấy creatine monohydrate sử dụng đúng liều gây tổn thương chức năng thận ở người trưởng thành khỏe mạnh. Nhiều nghiên cứu ngắn hạn và dài hạn trên người tập luyện, vận động viên hoặc người khỏe mạnh không ghi nhận sự suy giảm chức năng thận khi dùng creatine với liều phù hợp. Đây cũng là quan điểm của nhiều tổ chức chuyên môn về dinh dưỡng thể thao, trong đó creatine monohydrate thường được xem là một trong những thực phẩm bổ sung được nhiều lần nghiên cứu về hiệu quả và độ an toàn khi sử dụng.

Tuy nhiên, điều này không đủ để khẳng định creatine an toàn cho tất cả mọi người. Phần lớn nghiên cứu về creatine được thực hiện trên người trưởng thành khỏe mạnh, có chức năng thận bình thường và không mắc bệnh lý nền nghiêm trọng. Vì vậy, kết quả này không nên được áp dụng một cách tuyệt đối cho tất cả mọi người, nhất là người đã có bệnh thận mãn tính, suy giảm chức năng thận hoặc đang được bác sĩ theo dõi các chỉ số thận.

Như đã đề cập, sự tăng nhẹ creatinine ở người khỏe mạnh không nhất thiết đồng nghĩa với tổn thương thận. Tuy nhiên, ở người có bệnh thận, chỉ số này cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh tổng thể, bao gồm eGFR, protein niệu, tiền sử bệnh, thuốc đang dùng và các xét nghiệm liên quan.

Vì vậy, với người trưởng thành khỏe mạnh, creatine dùng đúng liều nhìn chung không được xem là gây hại thận dựa trên bằng chứng hiện có. Nhưng với người mắc bệnh thận mạn, có eGFR thấp, protein niệu, tiểu đường, tăng huyết áp hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng đến thận, không nên tự ý bổ sung creatine khi chưa trao đổi với bác sĩ.

Làm thế nào để sử dụng Creatine an toàn hơn?

Để sử dụng creatine an toàn hơn, người dùng nên bắt đầu từ những nguyên tắc cơ bản: dùng đúng liều, chọn sản phẩm chất lượng, duy trì đủ nước và theo dõi sức khỏe khi cần. Creatine không phải sản phẩm càng dùng nhiều càng hiệu quả, vì vậy không nên tự ý tăng liều với mong muốn tăng cơ nhanh hơn hoặc cải thiện hiệu suất nhanh hơn.

Trước hết, hãy sử dụng creatine theo liều lượng khuyến nghị trên nhãn sản phẩm hoặc theo hướng dẫn của chuyên gia y tế, huấn luyện viên có chuyên môn hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Với đa số người trưởng thành khỏe mạnh, việc dùng đều đặn và đúng liều thường quan trọng hơn việc dùng liều cao trong thời gian ngắn.

Bên cạnh đó, nên ưu tiên creatine monohydrate từ thương hiệu uy tín, có nguồn gốc rõ ràng và được kiểm soát chất lượng. Người dùng nên đọc kỹ bảng thành phần, tránh các sản phẩm pha trộn quá nhiều hoạt chất không cần thiết, đặc biệt nếu có cơ địa nhạy cảm hoặc đang dùng thêm thực phẩm bổ sung khác.

Trong quá trình sử dụng, cần duy trì đủ nước hằng ngày, nhất là khi tập luyện cường độ cao, ra nhiều mồ hôi hoặc tập trong thời tiết nóng. Uống đủ nước giúp hỗ trợ hoạt động chuyển hóa, tiêu hóa và phục hồi sau tập.

Với người có tiền sử bệnh thận, tiểu đường, tăng huyết áp hoặc nguy cơ suy giảm chức năng thận, nên kiểm tra sức khỏe định kỳ và trao đổi với bác sĩ trước khi dùng creatine. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như mệt mỏi kéo dài, phù, khó chịu tiêu hóa nghiêm trọng hoặc thay đổi sức khỏe rõ rệt, hãy ngừng sử dụng và được đánh giá y khoa.

Kết luận

Như vậy, có thể thấy với người trưởng thành khỏe mạnh sử dụng đúng liều, hiện chưa có bằng chứng cho thấy creatine gây hại cho thận – phần lớn lo ngại xuất phát từ cách diễn giải chưa đầy đủ về các kết quả xét nghiệm, đặc biệt là chỉ số creatinine. Theo các bằng chứng hiện nay, creatine monohydrate không được chứng minh gây tổn thương chức năng thận ở người trưởng thành khỏe mạnh khi sử dụng đúng liều lượng. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa creatine phù hợp với tất cả mọi người, nhất là người có bệnh thận, suy giảm chức năng thận, tiểu đường, tăng huyết áp hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng đến thận vẫn nên thận trọng.